हायपरटेंशनला सामान्यतः उच्च रक्तदाब म्हणतात. जेव्हा तुमचे हृदय तुमच्या शरीरात रक्त पंप करत असते, तेव्हा रक्तवाहिन्यांवर जास्त दाब पडतो, तेव्हा हे घडते. जर हा दाब बराच काळ टिकला, तर त्याचा परिणाम हृदय, मूत्रपिंड, मेंदू आणि डोळ्यांवर होऊ शकतो. बऱ्याचदा सुरुवातीला त्याची लक्षणे स्पष्ट नसतात, म्हणूनच त्याला ‘सायलेंट किलर’ असेही म्हणतात.
उच्च रक्तदाबाचे दोन प्रकार आहेत: प्राथमिक (ज्याचे कोणतेही स्पष्ट कारण नाही) आणि दुय्यम (जो काही रोग किंवा औषधांमुळे होतो). जास्त मीठ खाणे, लठ्ठपणा, ताणतणाव, धूम्रपान, मद्यपान आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव ही वाढण्याची कारणे असू शकतात. रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्यासाठी निरोगी जीवनशैली खूप महत्वाची आहे, जसे की कमी मीठ खाणे, व्यायाम करणे आणि गरज पडल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार औषधे घेणे.
उच्च रक्तदाब म्हणजेच उच्च रक्तदाबाच्या धोक्यांबद्दल लोकांना जागरूक करण्यासाठी दरवर्षी 17 मे रोजी उच्च रक्तदाब दिन साजरा केला जातो. त्याचा उद्देश असा आहे की लोकांनी वेळेवर त्यांच्या आरोग्याकडे लक्ष द्यावे आणि त्यांचा रक्तदाब तपासावा, कारण उच्च रक्तदाब हा एक आजार आहे जो सुरुवातीला कोणतीही लक्षणे न दाखवता हळूहळू शरीराचे नुकसान करतो.
जगभरातील लाखो लोक उच्च रक्तदाबाने ग्रस्त आहेत, परंतु अनेकांना हे माहित नाही की त्यांना ही समस्या आहे. उच्च रक्तदाबामुळे हृदयविकाराचा झटका, स्ट्रोक, मूत्रपिंड निकामी होणे, यासारखे गंभीर आजार होऊ शकतात. या दिवशी सोशल मीडियावर आरोग्य शिबिरे, मोफत रक्तदाब तपासणी, वॉकेथॉन, चर्चासत्रे आणि जागरूकता मोहिमा आयोजित केल्या जातात.
उच्च रक्तदाब दिन आपल्याला आठवण करून देतो की केवळ औषधोपचारच नाही, तर निरोगी जीवनशैली देखील महत्त्वाची आहे, जसे की कमी मीठ खाणे, दररोज व्यायाम करणे, ताण कमी करणे आणि नियमित आरोग्य तपासणी करणे. जितक्या लवकर त्यावर नियंत्रण मिळवता येईल तितके चांगले. हा दिवस लोकांना त्यांच्या आरोग्याकडे गांभीर्याने पाहण्यास प्रेरित करतो.
उच्च कोलेस्ट्रॉल आणि उच्च रक्तदाब यांच्यात खोलवर संबंध आहे. जेव्हा शरीरात वाईट कोलेस्टेरॉल (LDL) वाढते तेव्हा ते रक्तवाहिन्यांच्या भिंतींवर जमा होते, ज्यामुळे त्या अरुंद आणि कडक होतात. यामुळे, हृदयाला रक्त पंप करण्यासाठी जास्त काम करावे लागते, ज्यामुळे रक्तदाब वाढतो. ही स्थिती हळूहळू उच्च रक्तदाबाचे रूप धारण करू शकते. म्हणून, निरोगी आहार घेणे, शारीरिकदृष्ट्या सक्रिय राहणे आणि कोलेस्टेरॉलची पातळी नियंत्रणात ठेवणे खूप महत्वाचे आहे, जेणेकरून उच्च रक्तदाब आणि हृदयरोगाचा धोका कमी करता येईल.
उच्च कोलेस्ट्रॉल नियंत्रित करण्यासाठी, सर्वप्रथम जीवनशैलीत बदल करणे आवश्यक आहे. सर्वात प्रभावी मार्ग म्हणजे निरोगी आहार. तुमच्या आहारात मासे, जवस आणि अक्रोड यांसारखे ओमेगा-3 फॅटी अॅसिड असलेले पदार्थ समाविष्ट करा. तूप, लोणी, तळलेले आणि जास्त प्रक्रिया केलेले पदार्थांपासून दूर रहा. संपूर्ण धान्य, हिरव्या भाज्या, फळे आणि फायबरयुक्त पदार्थ कोलेस्टेरॉल कमी करण्यास मदत करतात.
नियमित व्यायाम करणे देखील खूप महत्वाचे आहे. दररोज किमान 30 मिनिटे वेगाने चालणे, सायकलिंग, योगा किंवा पोहणे यासारखे क्रियाकलाप करा. हे शरीरातील चांगले कोलेस्ट्रॉल (HDL) वाढवण्यास आणि वाईट कोलेस्ट्रॉल (LDL) कमी करण्यास मदत करतात. धूम्रपान सोडणे आणि मर्यादित प्रमाणात मद्यपान करणे देखील महत्त्वाचे आहे, कारण या दोन्ही गोष्टी कोलेस्टेरॉलची पातळी वाढवू शकतात. तसेच, ध्यान, संगीत किंवा तुमच्या आवडत्या क्रियाकलापांद्वारे ताण कमी करून ताण व्यवस्थापन करा.
जीवनशैलीत सुधारणा करूनही जर कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात येत नसेल, तर डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार औषध घेणे आवश्यक असू शकते. पण लक्षात ठेवा, औषधांसोबतच निरोगी सवयी राखणे देखील तितकेच महत्त्वाचे आहे.
