सध्या भारतीय निवडणूक आयोगाकडून देशभरात सुरू असलेल्या मतदार याद्यांच्या पुनरीक्षणाविरोधात (एसआयआर) विरोधी पक्षांनी आक्रमक भूमिका घेतली आहे. एसआयआरदरम्यान तब्बल १३ कोटी हून अधिक लोकांची नावं मतदार याद्यांमधून हटवण्यात आल्याचा दावा विरोधी पक्षांकडून केला जात आहे. या दरम्यान, याबाबत निवडणूक आयोगाने आपली बाजू स्पष्ट केली असून, एसआयआरदरम्यान, कोणकोणत्या लोकांची नावं हटवण्यात आली याबाबतची माहिती दिली आहे. एसआयआर दरम्यान, अनुपस्थित असलेल्या, कायम स्वरूपी स्थलांतरित झालेल्या, मृत्यू झालेल्या आणि एकापेक्षा अधिक ठिकाणी नाव असलेल्या मतदारांची नावं चिन्हांकीत करण्यात आली आहेत. तसेच या व्यक्तींनी एएसडीडी कॅटॅगरीत ठेवण्यात आले आहे, अशी माहिती निवडणूक आयोगाने दिली आहे.
निवडणूक आयोगाने दिलेल्या आकडेवारीनुसार एसआयआरच्या तीन टप्प्यांत एकूण ९५.४० कोटी मतदारांच्या आकडेवारीची तपासणी करण्यात आली. यातील १३.३९ कोटी मतदारांना वेगवेगळ्या श्रेणीत ठेवण्यात आले आहे. तसेच एएसडीडी सूचीमध्ये नाव आलं याचा अर्थ संबंधित मतदाराचा मतदानाचा हक्क कायमस्वरूपी संपुष्टात आला, असा होत नाही, असेही निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केले आहे.
निवडणूक आयोगाच्या आकडेवारीनुसार
- १३.३९ कोटी पैकी ३.०१ कोटी मतदार अनुपस्थित
- ६.३० कोटी मतदार कायमस्वरूपी स्थलांतरित
- २.८० कोटी मतदार हे मृत्यू
- १.०२ कोटी डुप्लिकेट मतदारांची संख्या एवढी
- ०.२६ कोटी मतदार हे इतर श्रेणीमध्ये
निवडणूक आयोगाने मतदार यादीचा मसुदा प्रसिद्ध झाल्यानंतर सुमारे एक महिन्यापर्यंत या संदर्भातील दावे आणि आक्षेप दाखल करण्यासाठी मुदत देण्यात आलेली आहे, असे सांगितले. जर कुठल्या पात्र मतदाराचं नाव चुकून राहिलं असेल. तर तो फॉर्म-६ द्वारे आपलं नाव मतदार यादीत समाविष्ट करून घेऊ शकतो. निवडणूक आयोगाच्या एसआयआर प्रक्रियेमध्ये फॉर्म-६ द्वारे नाव राहिलेल्या पात्र मतदारांचा यादीत समावेश करण्याची तरतूद आहे. याबरोबरच एखाद्या अपात्र मतदाराचं नाव मतदार यादीत समाविष्ट झाले असेल. तर त्याच्याविरोधात आक्षेप घेण्याचीही तरतूद करण्यात आली आहे, असेही निवडणूक आयोगाने सांगितले. तसेच अंतिम मतदार यादीत नाव नसल्यास संबंधित मतदार हा जिल्हा निवडणूक अधिकारी किंवा मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांसमोर अपील करू शकतो. या संपूर्ण प्रक्रियेचा उद्देश हा पात्र मतदारांना समाविष्ट करणे आणि अपात्र नावं हटवणे हा आहे, असे निवडणूक आयोगाने सांगितले.
मतदार यादीत नाव कसं जोडावं एसआयआरअंतर्गत कोट्यवधीच्या संख्येने मतदारांची नावं मतदार यादीतून हटवण्यात आली आहेत. यावरून देशात मोठा वाद पेटला आहे. या दरम्यान, निवडणूक आयोगाने मतदार यादीत आपली नावं कशी समाविष्ट करता येईल, याची माहिती दिली आहे. निवडणूक आयोगाने ज्यांची नावं हटवण्यात आली आहेत, अशा व्यक्ती फॉर्म-६ चा वापर करून मतदार यादीत नाव समाविष्ट करू शकतात, असे निवडणूक आयोगाने सांगितले आहे. तसेच मतदार यादीत नावांचा समावेश कारण ही निरंतर चालणारी प्रक्रिया आहे, असेही निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केले आहे.
