इराण आणि इस्रायलमधील युद्ध सुरू झाले आहे, दोन्ही देश एकमेकांवर हल्ला करत आहेत. शुक्रवारी सकाळी इस्रायलने इराणवर हवाई हल्ला केला, ज्याला प्रत्युत्तर म्हणून तेहरानने १०० हून अधिक ड्रोन सोडले आहेत. ड्रोनना मानवरहित हवाई वाहने म्हणतात आणि त्यांना UAV म्हणूनही ओळखले जाते. क्षेपणास्त्रांप्रमाणेच, ड्रोन आता युद्धात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत, शत्रूचा नाश करण्यासाठी, ड्रोनमध्ये प्रगत सेन्सर, कॅमेरे आणि रडार तसेच शस्त्रे असतात. प्रत्येक ड्रोनची क्षमता वेगळी असते.
ड्रोनद्वारे एखादा देश दुसऱ्या देशावर हल्ला करण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. इराण आणि इस्रायल युद्धापूर्वी भारत आणि पाकिस्तानमधील तणावाच्या काळातही पाकिस्तानने भारतावर अनेक ड्रोन सोडले होते, परंतु पाकिस्तानचा एकही ड्रोन भारताच्या ‘शक्तिशाली’ ड्रोनसमोर टिकू शकला नाही आणि सर्व ड्रोन ‘उद्ध्वस्त’ झाले. भारताकडे एक नाही तर वेगवेगळ्या प्रकारचे अनेक ड्रोन आहेत. सैन्य काही ड्रोन पाळत ठेवण्यासाठी आणि काही हल्ल्यासाठी वापरते. भारताकडे कोणते पाच ड्रोन आहेत?
HAROP ड्रोन
भारताने तयार केलेला हा ड्रोन इस्रायल एरोस्पेस इंडस्ट्रीजने तयार केला आहे, तुम्हाला आठवण करून देतो की या ड्रोनचा वापर करून भारताने पाकिस्तानातील लाहोरमध्ये हवाई संरक्षण प्रणाली नष्ट केली. ९ तासांपर्यंत उडणारा हा ड्रोन ५०० किलोमीटरपर्यंतचे अंतर सहजपणे पार करू शकतो. या ड्रोनची खास गोष्ट म्हणजे तो २३ किलो पेलोड (शस्त्र) वाहून नेऊ शकतो. या ड्रोनला स्वयंचलितपणे आणि ऑपरेटरद्वारे नियंत्रित केले जाऊ शकते. प्रगत सेन्सरमुळे, हा ड्रोन हलणारे आणि स्थिर (स्थिर) लक्ष्य सहजपणे शोधण्यास आणि नष्ट करण्यास सक्षम आहे.
हेरॉन मार्क २
भारताने २०२३ मध्ये हा ड्रोन खरेदी केला होता, या ड्रोनची खास गोष्ट म्हणजे तो खूप उंचावरून निरीक्षण करण्याची आणि हल्ला करण्याची क्षमता ठेवतो. या ड्रोनची रेंज ३००० किमी आहे आणि तो २४ तास हवेत उडू शकतो. तंत्रज्ञानाबद्दल बोलायचे झाले तर, या ड्रोनमध्ये सिंथेटिक अपर्चर रडार, EO (इलेक्ट्रो ऑप्टिकल) / IR (इन्फ्रारेड) कॅमेरा आणि लेसर डिझायनर आहे.
लेसर मार्किंगच्या मदतीने, हे ड्रोन शत्रूला शोधून अचूक लक्ष्य करण्यास सक्षम आहे. हे ड्रोन रिअल टाइम डेटालिंकद्वारे जमिनीवरून नियंत्रित केले जाते. इस्रायल एरोस्पेस इंडस्ट्रीजने डिझाइन केलेले, हे ड्रोन ४९० किलो पेलोड क्षमता आणि २७७ किमी/ताशी कमाल वेगासह धावू शकते.
कामिकाझे ड्रोन
हा भारताचा स्वदेशी ड्रोन आहे, जो राष्ट्रीय एरोस्पेस प्रयोगशाळांनी विकसित केला आहे. या ड्रोनच्या उड्डाण क्षमतेबद्दल बोलायचे झाले तर, हा ड्रोन ताशी १८० किमी वेगाने १००० किमी पर्यंत उड्डाण करण्यास सक्षम आहे. भारतीय कामिकाझे ड्रोन सुमारे २.८ मीटर लांब आहे आणि त्याचे पंख सुमारे ३.५ मीटर लांब आहेत.
१२० किलो वजनाच्या या ड्रोनची पेलोड क्षमता २५ किलो आहे. या ड्रोनमध्ये ३० अश्वशक्तीचे वँकेल इंजिन आहे, जे राष्ट्रीय एरोस्पेस प्रयोगशाळांनी विकसित केले आहे. मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, हे एकल-वापर ड्रोन आहेत जे हल्ल्यानंतर परत येत नाहीत, शत्रूचा नाश केल्यानंतर, हे ड्रोन स्वतःला देखील नष्ट करते.
कॅमेरा आणि सेन्सर्सने सुसज्ज असलेले हे ड्रोन लक्ष्य ओळखू शकते आणि उच्च अचूकतेने त्यांच्यावर हल्ला करू शकते. ड्रोनचा आकार खूपच लहान आहे आणि कमी रडारमुळे त्यांना थांबवणे आणि शोधणे कठीण आहे.
हर्मीस ९००
भारतीय सशस्त्र दलाच्या ताफ्यात समाविष्ट असलेले हे ड्रोन अदानी डिफेन्सने एल्बिटच्या सहकार्याने बनवले आहे. या ड्रोनची खास गोष्ट म्हणजे हे ड्रोन उच्च दर्जाचे फोटो काढण्यात पारंगत आहे जे एक मोठा फायदा आहे.
मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, हे ड्रोन ३० तासांपेक्षा जास्त आणि सुमारे ३० हजार फूट उंचीवर उडण्यास सक्षम आहे. ९७० किलो वजनाच्या या ड्रोनची पेलोड क्षमता ३०० किलो आहे. या ड्रोनमध्ये लक्ष्य ओळखण्यासाठी आणि नष्ट करण्यासाठी अनेक प्रकारचे सेन्सर बसवले आहेत.
MQ9 रीपर
अमेरिकेत बनवलेले हे ड्रोन प्रगत आणि धोकादायक मानले जाते. हे ड्रोन हेरगिरी, देखरेख आणि हल्ल्यासाठी वापरले जाते. १९०० किलोमीटरची रेंज असलेले हे ड्रोन ५० हजार फूट उंचीवर उडू शकते आणि त्याचा वेग ताशी ४८२ किलोमीटर आहे.
१७०१ किलोग्रॅम पेलोड क्षमता असलेल्या या ड्रोनला जमिनीवरून नियंत्रित करता येते. या ड्रोनचे पंख ६६ फूट, लांबी ३६ फूट आणि उंची १२.५ फूट आहे आणि त्याचे वजन २२२३ किलोग्रॅम आहे.
