काय आहे ‘I am not Robot’ यामागील संकल्पना? मशीनला कसे कळते मानव आणि रोबोटमधील सत्य?

जेव्हा तुम्ही एखाद्या वेबसाइटला भेट देता आणि ‘I am not Robot’ असे लिहिलेला बॉक्स पाहता तेव्हा तुम्ही विचार करत असाल, ‘मी मानव आहे हे मला का सांगावे लागते?’ आणि मग तुम्ही त्या बॉक्सवर क्लिक करताच, साइटला कसे कळते की तुम्ही प्रत्यक्षात मानव आहात, रोबोट नाही? तसे, या प्रश्नाचे उत्तर जाणून घेणे खूप मनोरंजक आहे. तर चला ते सोप्या भाषेत समजून घेऊया.

काय आहे ‘I am not Robot’ चा खरा उद्देश ?
हे वैशिष्ट्य CAPTCHA प्रणालीचा एक भाग आहे. कॅप्चा म्हणजे: ‘‘Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart’ म्हणजेच मानव आणि मशीन (बॉट्स) यांच्यातील फरक ओळखणारी चाचणी.

वेबसाइट्स या प्रणालीचा वापर करतात जेणेकरून कोणताही रोबोट त्यांच्यावर हल्ला करू शकत नाही, डेटा चोरू शकत नाही किंवा स्पॅम पसरवू शकत नाही.

क्लिक करण्यापूर्वीच सुरू होतो तपास
तुम्हाला वाटेल की तुम्ही नुकतेच क्लिक केले आहे, परंतु प्रत्यक्षात संगणक प्रणाली तुमच्या वर्तनावर आधीच लक्ष ठेवून असते. जेव्हा तुम्ही माउस हलवता, स्क्रोल करता किंवा क्लिक करण्याचा वेग देखील पाहता, तेव्हा मशीन ते समजते. माणसाची कर्सर हालचाल थोडी विचित्र आणि असामान्य असते. परंतु रोबोट किंवा बॉटचा कर्सर सरळ आणि अगदी अचूक असतो. या गोष्टींवरून सिस्टमला समजते की स्क्रीनमागे माणूस आहे की ऑटोमेटेड प्रोग्राम आहे.

तुमचे डिव्हाइस देखील पुरावे देते

• जेव्हा तुम्ही ‘I am not Robot’ वर क्लिक करता, तेव्हा सिस्टम तुमच्या डिव्हाइसची माहिती देखील तपासते. याला ब्राउझर फिंगरप्रिंटिंग म्हणतात.
• या प्रक्रियेत, आयपी अॅड्रेस (तुम्ही जिथे ब्राउझ करत आहात तिथून), स्क्रीन आकार, ब्राउझर आवृत्ती, कोणते प्लगइन स्थापित केले आहेत आणि टाइम झोन इत्यादी काय आहे.
• जर तुमची माहिती सामान्य वापरकर्त्यासारखी दिसत असेल, तर सर्वकाही ठीक आहे. परंतु जर सिस्टमला काहीतरी संशयास्पद आढळले (जसे की VPN किंवा हेडलेस ब्राउझर), तर तुम्हाला पुढील चरण दिले जाते.

व्हिज्युअल चॅलेंज म्हणजे काय?

• जर सिस्टमला तुमची ओळख पूर्णपणे स्पष्ट नाही असे वाटत असेल, तर ते तुम्हाला ट्रॅफिक लाइट निवडणे, सायकलचा फोटो निवडणे, बस किंवा पूल ओळखणे असे आव्हान देईल.
• ही कामे मानवांसाठी सोपी आहेत, परंतु बॉट्सना त्यात खूप अडचणी येतात. म्हणूनच या चाचण्या तुमची ओळख पडताळण्यात मदत करतात.

‘I am not Robot‘ हा फक्त एक बॉक्स नाही
‘I am not Robot‘ हा फक्त एक बॉक्स नाही, ती एक सुरक्षा प्रणाली आहे. ती तुमच्या प्रत्येक कृतीवर बारकाईने लक्ष ठेवते. तुम्ही कसे क्लिक केले, कसे स्क्रोल केले, तुम्ही माउस कसा हलवला आणि तुम्ही कोणत्या डिव्हाइसवरून ब्राउझ करत आहात. हे सर्व एकत्रितपणे ठरवते की तुम्ही खरे मानव आहात की संगणक प्रोग्राम.